Cement, zaprawy, kleje do płytek, tynki i kruszywa trafiają na budowy w workach na drewnianych paletach owiniętych folią. Od 12 sierpnia 2026 r. takie opakowania podlegają rozporządzeniu PPWR, czyli rozporządzeniu (UE) 2025/40. Wyjaśniamy, które obowiązki dotyczą producentów i dystrybutorów materiałów budowlanych już teraz, które wejdą w 2030 r. i na co uważać przy czytaniu alarmistycznych artykułów.
Najważniejsze w skrócie
- PPWR stosuje się bezpośrednio od 12 sierpnia 2026 r. i zastąpiło dyrektywę 94/62/WE.
- Już teraz obowiązują limity metali ciężkich w opakowaniach, a producent opakowania musi mieć dokumentację techniczną i deklarację zgodności.
- Od 1 stycznia 2030 r. każde opakowanie, także worek na cement, musi nadawać się do recyklingu, a opakowania z tworzyw sztucznych muszą zawierać minimalny udział recyklatu.
- Od 2030 r. palety, skrzynki i inne opakowania transportowe częściowo muszą być wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia.
- Kar za naruszenia PPWR w Polsce jeszcze nie ustalono. Państwa mają na to czas do 12 lutego 2027 r.
Worki na cement i zaprawy: recyklowalność od 2030 r.
Typowy worek budowlany to kilka warstw papieru kraft, często z wkładką lub powłoką z polietylenu. Według art. 6 PPWR od 1 stycznia 2030 r. na rynek UE można wprowadzać tylko opakowania zaprojektowane do recyklingu i ocenione w klasach A, B lub C. Szczegółowe kryteria dla poszczególnych materiałów Komisja określi w aktach delegowanych. Od 2038 r. dopuszczone będą już tylko klasy A i B.
Dla producentów zapraw i klejów oznacza to przegląd konstrukcji worka: grubości i rodzaju powłoki, kleju, zaworu i nadruku. Kierunki, które rozważa branża, to worki z jednego rodzaju tworzywa (np. PE) albo worki papierowe z barierą, która nie utrudnia recyklingu papieru. Każda zmiana musi zachować wytrzymałość worka w transporcie i ochronę produktu przed wilgocią.
Zawartość recyklatu w opakowaniach z tworzyw
Art. 7 PPWR wprowadza minimalny udział recyklatu w plastikowej części opakowań. Dla opakowań innych niż do kontaktu z żywnością, czyli m.in. worków foliowych, kapturów i folii stretch, wynosi on:
Wymóg liczy się dla zakładu i roku produkcji, a metodę obliczania określi akt wykonawczy Komisji. Rozporządzenie przewiduje wyłączenia, m.in. dla opakowań, w których część z tworzyw stanowi mniej niż 5% masy całego opakowania. Worek papierowy z cienką powłoką PE może więc w ogóle nie podlegać temu wymogowi, ale trzeba to sprawdzić na konkretnej konstrukcji.
Palety i opakowania transportowe: cele ponownego użycia
Art. 29 PPWR dotyczy podmiotów, które używają opakowań transportowych, takich jak palety, skrzynki z tworzyw, składane pudła, pojemniki IBC czy wiadra. Od 1 stycznia 2030 r. co najmniej 40% takich opakowań ma być opakowaniami wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia, a docelowo w 2040 r. 70%. Opakowania z tektury są z tego obowiązku wyłączone.
Ostrzejsza zasada dotyczy przewozów między zakładami tej samej firmy lub firm powiązanych w jednym państwie albo między państwami UE. Tam opakowania transportowe mają być w 100% wielokrotnego użytku. Producent cegieł czy dachówek wysyłający towar do własnych składów musi więc mieć system obrotu paletami: ewidencję, zwroty i kontrolę stanu technicznego. Kody kreskowe czy RFID nie są wymagane przepisami, ale bardzo ułatwiają wykazanie, że system działa.
Wymogi dla samych opakowań wielokrotnego użytku, m.in. liczba rotacji i możliwość naprawy, określa art. 11 i załącznik VI, a zasady systemów ponownego użycia art. 27 i załącznik VI.
Minimalizacja i puste przestrzenie
Art. 10 wymaga, by do 2030 r. masa i objętość opakowania były ograniczone do minimum potrzebnego do ochrony produktu, co trzeba wykazać w dokumentacji technicznej. Art. 24 ogranicza pustą przestrzeń w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce do 50%. Dla towarów na paletach oznacza to m.in. przemyślenie liczby warstw folii i przekładek.
Oznakowanie i EPR
Ujednolicone etykiety ze składem materiałowym będą obowiązkowe od 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące po wejściu w życie aktu wykonawczego, w zależności od tego, co nastąpi później (art. 12). Niezależnie od tego producent, który wprowadza opakowania na rynek, ma obowiązki rozszerzonej odpowiedzialności producenta (art. 44 i 45). W Polsce oznacza to wpis do BDO, ewidencję i sprawozdania, a przy sprzedaży do innych krajów UE także rejestracje tam i, w razie potrzeby, autoryzowanego przedstawiciela.
Uwaga na nieścisłości w obiegu
W branżowych artykułach pojawiają się konkretne kwoty kar, np. 500 tys. zł, albo stwierdzenie, że „każde opakowanie musi przejść audyt”. PPWR nie określa wysokości kar. Zgodnie z art. 68 ustalą je państwa członkowskie do 12 lutego 2027 r., a polska nowelizacja ustawy o opakowaniach jest dopiero w przygotowaniu. PPWR nie wymaga też zewnętrznego audytu każdego opakowania: wymaga dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności przygotowanej przez producenta opakowania. Audyt to dobry sposób, by tę dokumentację przygotować, ale nie obowiązek prawny.
Co zrobić teraz: plan na 2027 rok
- Spisz wszystkie opakowania: worki, wiadra, kaptury, folie, palety, przekładki, z masą i materiałami.
- Poproś dostawców opakowań o deklaracje zgodności i informacje o recyklowalności oraz udziale recyklatu.
- Sprawdź, które przepływy palet są wewnątrz firmy lub grupy (cel 100%), a które do klientów (cel 40%).
- Uporządkuj ewidencję obrotu paletami i umowy z odbiorcami dotyczące zwrotów.
- Zaplanuj zmianę konstrukcji worków przed 2030 r. i przetestuj nowe rozwiązania w transporcie.
- Upewnij się, że rejestracje EPR w Polsce i krajach eksportu są aktualne.
Źródła prawne
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), Dz.Urz. UE L z 22.1.2025, w szczególności art. 5, 6, 7, 10, 11, 12, 24, 27, 29, 44, 45 i 68 oraz załączniki VI i VII: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 94/62/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (uchylona przez PPWR z zastrzeżeniem przepisów przejściowych)
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2013 poz. 888 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (BDO, ewidencja i sprawozdawczość)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Część szczegółów zależy od aktów delegowanych i wykonawczych, które Komisja dopiero przyjmie.

