Od 1 stycznia 2030 r. na rynek UE będzie można wprowadzać tylko opakowania nadające się do recyklingu. Rozporządzenie PPWR (UE) 2025/40 ocenia to za pomocą klas recyklowalności A, B i C. Opakowanie poniżej klasy C nie będzie mogło być sprzedawane. W tym przewodniku wyjaśniamy, jak działają klasy, co obniża ocenę opakowania i od czego zacząć przygotowania.
Recyklowalność opakowań: jeden z najważniejszych elementów PPWR
PPWR zastępuje dyrektywę opakowaniową i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach UE. Recyklowalność jest w nim jednym z kluczowych wymogów, obok minimalnej zawartości recyklatu, minimalizacji opakowań i nowego oznakowania. Obowiązek dotyczy prawie wszystkich opakowań: jednostkowych, zbiorczych, transportowych i e-commerce, niezależnie od materiału.
Dla firm oznacza to jedno: opakowanie trzeba ocenić już na etapie projektu, a nie dopiero przy raportowaniu do systemu EPR.
Klasy recyklowalności PPWR: A, B i C
Klasa zależy od tego, jaka część masy opakowania może zostać faktycznie poddana recyklingowi w praktyce przemysłowej. Rozporządzenie określa progi w załączniku II:
- Klasa A (co najmniej 95%): najwyższy poziom. Najbezpieczniejszy regulacyjnie i zwykle najtańszy w opłatach EPR.
- Klasa B (co najmniej 80%): dobry poziom, akceptowany także po 2038 r.
- Klasa C (co najmniej 70%): minimum dopuszczone od 2030 r., ale tylko czasowo. Od 2038 r. przestaje wystarczać.
- Poniżej klasy C: opakowanie uznaje się za nienadające się do recyklingu. Od 2030 r. nie może być wprowadzane na rynek.
Szczegółowe kryteria projektowania do recyklingu dla poszczególnych materiałów Komisja określi w aktach delegowanych. Kierunek jest jednak znany już dziś: jednorodny materiał, łatwe sortowanie i brak dodatków zakłócających recykling.
Najważniejsze terminy
- 1 stycznia 2030 r.: opakowania muszą osiągać co najmniej klasę C,
- od 2030 r.: opłaty EPR mają być różnicowane według klasy recyklowalności, więc słabsze opakowania będą droższe,
- 2035 r.: dodatkowo opakowanie ma być recyklingowane „na dużą skalę”, czyli faktycznie zbierane, sortowane i przetwarzane,
- 1 stycznia 2038 r.: klasa C przestaje wystarczać, wymagana jest klasa A lub B.
Co wpływa na klasę recyklowalności opakowania?
Materiał podstawowy opakowania
Najłatwiej ocenić opakowania z jednego dominującego materiału: papieru, szkła, aluminium, PET, HDPE lub PP. Im bardziej jednorodna konstrukcja, tym większa szansa na klasę A lub B.
Laminaty i materiały wielowarstwowe
Opakowania łączące kilka materiałów, których warstw nie da się łatwo rozdzielić, zwykle wypadają słabiej. Dotyczy to zwłaszcza saszetek, opakowań barierowych, doypacków, tub i blistrów. Często rozwiązaniem jest przejście na laminat monomateriałowy, np. w całości z PP lub PE.
Etykiety i rękawy termokurczliwe
Duże etykiety, sleeve’y obejmujące całe opakowanie i nieodpowiednie kleje mogą zakłócać sortowanie optyczne. Lepiej wybierać etykiety z tego samego materiału co opakowanie albo łatwo odklejające się w procesie mycia.
Barwniki i pigmenty
Ciemne, a zwłaszcza czarne pigmenty na bazie sadzy utrudniają rozpoznanie tworzywa przez czujniki NIR. Takie opakowania często trafiają do frakcji resztkowej, nawet jeśli materiał sam w sobie jest dobry.
Kleje, farby i lakiery
Dodatki wpływają na jakość recyklatu. PPWR wymusi ściślejszą współpracę projektantów, drukarni i dostawców surowców, bo o klasie decyduje cała konstrukcja, a nie tylko materiał główny.
Pozostałości produktu
Silne zabrudzenie tłuszczem, farbą, kosmetykiem, klejem czy chemikaliami utrudnia recykling. To szczególnie ważne w branży spożywczej, kosmetycznej, chemicznej i DIY. Liczy się też to, czy klient może łatwo opróżnić opakowanie.
Nie planuj tylko pod klasę C
Zmiana opakowania to testy, zatwierdzenia, nowe formy produkcyjne i audyty dostawców. Taki proces trwa często ponad rok. Opakowanie projektowane dziś „na styk” w klasie C trzeba będzie zmieniać ponownie przed 2038 r., a do tego czasu będzie generować wyższe opłaty EPR. Bezpieczniejszy kierunek to od razu klasa A lub B.
Od czego zacząć?
Pierwszym krokiem nie jest wymiana wszystkich opakowań, tylko rzetelna analiza tego, co już masz. Warto zacząć od inwentaryzacji opakowań, zebrania specyfikacji od dostawców i wstępnej oceny klasy dla każdego SKU. Dopiero wtedy widać, które opakowania wymagają zmian, a które są bezpieczne. Pomagamy w tym w ramach audytu PPWR i wdrożenia PPWR.

